میثم قاسمی

«محمدعلی عابدی پیش از آن‌که با مدیرعاملی شرکت ارتباط مشترک شهر و داستان سایت‌شرینگ، نامش بر سر زبان‌ها بیفتد، سال‌ها در اداره‌کل مخابرات شهرداری تهران فعالیت کرده بود. او خود مؤسس این مرکز در سال 1370 بوده و در تمام این سال‌ها مدیرکل آن نیز بوده است. عابدی 48ساله لیسانس برق و کارشناسی‌ارشد مخابرات دارد و در شهر آکسفورد درس خوانده است. او را می‌توان بازمانده نسل مدیران اصفهانی دوران غلامحسین کرباسچی دانست. مدیری که در تمام این سال‌ها در شهرداری بوده و تنها سه سال به هنگام شهرداری محمود احمدی‌نژاد به قشم رفته است.»

داستان سایت‌شرینگ به چه مرحله‌ای رسیده است؟
کار پیچیده‌ای است. به دلیل مسایل حقوقی بین اپراتورها، مسایل مالی، نگهداری، تجاری و ... مقوله ساده‌ای نیست. سه شریک تجاری را سر میز مذاکره آوردن و مسایل را مطرح کردن و به تفاهم رسیدن کار ساده‌ای نیست. این کار در سه‌چهار ماه گذشته انجام شده و آیین‌نامه استفاده از سایت‌شرینگ تهیه شده و به تصویب مجمعی که اپراتورها در آن حضور دارند، به نام شرکت ارتباط مشترک شهر رسیده و برای اپراتورها ارسال شده است. بنابراین برای توسعه سایت‌ها در تهران باید از فلسفه سایت‌شرینگ پیروی شود و اگر در محلی دو یا سه اپراتور بتوانند از یک سایت استفاده کنند و حتی اگر بشود فضایی را برای اپراتور سوم هم ذخیره کرد، قطعاً در توسعه BTSها در شهر تهران، این مسأله لحاظ می‌شود.

بالاخره ترکیب سهام هر کدام از اپراتورها و شهرداری تهران در شرکت ارتباط مشترک شهر چگونه شد؟
به پیشنهاد شهردار تهران و موافقت وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، شرکتی به نام ارتباط مشترک شهر برای ساماندهی BTSها در شهر تهران، تشکیل شد. همراه‌اول، ایرانسل و تالیا هرکدام 17 درصد سهام و شهرداری تهران 49درصد سهام را در اختیار دارند. این شرکت موافقت اصولی تأسیس را از سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی گرفت و به ثبت رسید.
این شرکت چند هدف را دنبال می‌کند. یک بحث سایت‌شرینگ است. دو، بحث زیباسازی است که در هر محلی که نصب می‌شوند باید با مبلمان شهری و محیط همخوانی داشته باشند. اصلاً فلسفه حضور شهرداری در این شرکت، همان زیباسازی و استحکام این دکل‌ها در برابر حوادث طبیعی است.

بارها گفته شده که شهرداری در تشکیل این شرکت سهم‌خواهی می‌کند و مانع اصلی تشکیل آن است. آیا سهم‌خواهی در کار بود؟
عملیات اجرایی این چند ماه شرکت، نقیض این سخنان را ثابت می‌کند. ما در شش‌هفت ماه گذشته که این شرکت تأسیس شده، سعی کرده‌ایم مشکلات بین اپراتورها را حل کنیم و هیچ‌وقت بحث سهم‌خواهی نبود و هیچ جای این معادله سهمی برای شهرداری دیده نشده است. فقط بحث این است که ما وکیل مردم هستیم در املاک و اموال شهر و موکل این اجازه را به ما نمی‌دهد که این امکانات را هرطور که بخواهیم، استفاده کنیم. این زمینی را که اپراتور می‌خواهد یک استفاده اقتصادی از آن بکند باید استفاده بهینه شود. حداقل باید سازه‌اش مناسب باشد. چون اگر مشکلی برای شهروندان ایجاد کرد، پاسخگو شهرداری تهران است که اجازه داده در املاک عمومی دکل زده شود. شما تصور کنید در وسط یک پارک که درختان زیادی هست، یک BTS نصب شده. ضمن این‌که از نظر دیداری، یک سازه بسیار ناهمگون با محیط پارک علم شده، تأسیسات این دکل در یک فضایی با فنس و سیم‌خاردار وسط پارک، خیلی زننده است. بنابراین وجود شهرداری در این تشکیلات فقط بحث‌های شهروندی بود که حقوق شهروندی رعایت شود.
قبل از این شش‌ماه، بازار تلفن‌همراه به‌خاطر عدم توسعه هنوز به این شکل نشده بود. ولی از روزی که این شرکت تأسیس شده و با قوانین جدید مجوز توسعه صادر کرده، شما می‌بینید که موبایل به روز رسیده است.
ضمن این‌که ما هیچ منفعتی نداشتیم. اجاره‌های معوق اپراتورها بابت زمین‌های عمومی که از ما گرفته‌اند را هنوز نتوانسته‌ایم وصول کنیم. تالیا و همراه‌اول این اجاره‌ها را پرداخت نکرده‌اند. چه برسد به این‌که بخواهیم سهمی داشته باشیم.
پول در ترنزکشن است که مثلاً همراه‌اول در یک روز به مناسبت عید مبعث، 16میلیون پیامک ضرب‌در رقم زیادی پول، درآمدشان است که ما از آن سهمی نداریم. ما فقط در راستای این‌که شهر خراب نشود و در ضمن باید شهروند از تلفن‌همراه استفاده کند، وظیفه خودمان می‌دانستیم که مشارکت کنیم تا پوشش کاملی برای شهروندی که پول می‌دهد ایجاد شود.
ما در شش‌ماه گذشته بسیار کمک کرده‌ایم به بحث روان‌شدن ارتباط بین این شرکت‌ها که بعضاً این دو اپراتور و تالیا حاضر نیستند سر یک میز بنشینند. ما افتخار داریم که این‌ها را سر یک میز نشانده‌ایم و مشکلاتشان را حل کرده‌ایم.
شما نگاه کنید در اتوبان مدرس چندین نقطه، دو BTS کنار هم قرار گرفته. این نشان می‌دهد دو اپراتور نتوانسته‌اند یک مذاکره ساده با هم داشته باشند که یک سازه بزنند و با هم استفاده کنند که ما به دنبال این هستیم همه این مشکلات را حل کنیم.

بعد از راه‌اندازی سایت‌شرینگ هم اپراتورها باید بابت اجاره محل ‌BTS به شهرداری مبلغی بدهند؟
اپراتورها یک زمینی را متصرف می‌شوند. قرارداد اجاره‌ای با شهرداری دارند. مانند اماکن خصوصی که اجاره می‌کنند. این بحث اصلاً ربطی به کار ما ندارد. این یک قراردادی است بین شهرداری تهران و اپراتور که بابت استفاده از یک ملک عمومی باید اجاره بدهد که بسیار هم بدهکار هستند.
نزدیک پنج‌میلیارد تومان همراه‌اول به شهرداری بدهکار است و حدود ده‌میلیارد تومان بدهی‌های تالیا بوده که در حال رفع‌ورجوع است. یعنی ما حتی اجاره‌هایی که حق مسلم شهرداری تهران هست را هم هنوز نتوانسته‌ایم وصول کنیم.

تا به حال شده به خاطر نپرداختن اجاره، سایتی جمع‌آوری شود؟
نه خیر. من به ضرس قاطع به شما عرض می‌کنم. با وجود این‌که این مشکل را داشته‌اند در شش‌ماه گذشته ما بیش از 300 مجوز نصب دکل صادر کرده‌ایم و هیچ‌گونه تداخلی بین نپرداختن و نصب نیست، چون بحث را توسعه‌ای می‌بینیم.

این 300 مجوزی که داده‌اید، به صورت اشتراکی برای هر سه اپراتور بوده یا نه، باز هم هر کدام جداگانه سایت می‌زنند؟
کار شرکت را ما در سه فاز تعریف کردیم. فاز اول مربوط به نقاط حساسی بود که در یکی‌دو سال گذشته در نقطه کور اپراتورها بود و نصب ‌BTS در آن‌جا اجتناب‌ناپذیر بود. اول سعی کردیم نقاط کور داده شود.
در فاز دوم برای طراحی‌های جدید و توسعه قطعاً باید از فلسفه سایت‌شرینگ استفاده کنند. ما تمام اطلاعات سایت‌ها را از دو اپراتور و تالیا جمع‌آوری کردیم و در اختیار هر سه گذاشتیم که در طرح‌های توسعه‌شان اول از این اماکن استفاده کنند و اگر نشد سراغ سایت مستقل بروند.
در فاز سوم هم چیزی بیش از سه‌هزار BTS در شهر تهران هست که قطعاً به دنبال تک‌تک این‌ها خواهیم رفت و آن جاهایی که روی چند سازه است را یکی می‌کنیم و بحث زیباسازی‌اش را انجام می‌دهیم و این‌ها را مطابق آن محیطی که هستند همگون می‌کنیم. مثلاً اگر در وسط یک پارک است، باید به شکل یک درخت مصنوعی شود و امکانات جانبی‌اش هم به صورت تپه خاکی یا سنگ مصنوعی درآید که شبیه محیط باشد.

این سه فاز چه زمانی آغاز می‌شوند و به پایان می‌رسند؟
ما سه فاز را با هم شروع کردیم. ما هفته پیش بازدیدی از تأسیسات آفریقای جنوبی داشتیم که MTN که شریک ایرانسل است در شهر ژوهانسبورگ زیباسازی کرده بود و یک کارخانه‌ای را آن‌جا دیدیم که این دکل‌ها را تولید می‌کرد.
چون مثلاً اگر یک درخت مصنوعی بخواهد کار BTS را انجام بدهد، نباید هیچ مانعی در مقابلش باشد. حالا اگر درخت برگ دارد، این برگ باید از ترکیب خاصی باشد که جلوی تشعشع امواج را نگیرد. از آن‌ها خواستیم که در اسرع وقت یک نمونه برای ما بفرستند تا به‌صورت پایلوت جایی نصب کنیم و در آینده خواهیم خواست که این سازه‌های همگون را در ایران هم تولید کنند. یعنی ما فاز سه را هم از همین الآن شروع کرده‌ایم. در فاز دو آیین‌نامه مصوب شده و فاز یک را هم با مجوزها شروع کرده‌ایم.

این کارخانه تولید BTS که قرار است فعالیت کند، متعلق به سهامداران سایت‌شرینگ است؟
این با پول خود اپراتورها و شهرداری اتفاق می‌افتد و سود و زیانش برای همه است.
در آیین‌نامه‌ای که به تصویب رسیده، وضعیت تعرفه‌های استفاده از سایت‌های مشترک چگونه است؟
آیین‌نامه تدوین شده و برای سازمان تنظیم مقررات ارسال شده که نظراتشان را بدهند اما تعرفه‌اش هنوز مشخص نشده است. یک مشاور خبره از کارشناسان شرکت مخابرات ایران که کار تعرفه می‌کرده و الآن بازنشسته شده، جزییات را بررسی می‌کند. الآن کلیات این‌که سه اپراتور چطور می‌توانند از سایت‌های یکدیگر استفاده کنند، مشخص شده است.

یعنی هنوز به عدد نرسیده‌اید؟
برای درآوردن عددها، دو مشاور وجود دارد. یکی مشاور حقوقی که به سازمان تنظیم مقررات مشاوره می‌دهد و یکی هم که گفتم به ما، هر دو دارند آن جزییات را در می‌آورند.

قبلاً گفته بودید می‌خواهید یک مشاور خارجی برای شرکت بگیرید. این موضوع به کجا رسید؟
در فراخوانش تا حدودی با بحث تحریم‌ها مواجه شدیم. از هر کدام از اپراتورها هم خواستیم که از طرف‌های خارجی‌شان بخواهند با ما همکاری کنند، خیلی استقبال نکردند. بنابراین ما این را بومی‌سازی کردیم. یعنی خودمان با تفاهم بین اپراتورها، یک آیین‌نامه‌ای تنظیم کردیم و خودمان به صورت داخلی برای این‌که کار خیلی معطل نشود، کار را انجام دادیم. برای این‌که ممکن است گرفتن مشاور خارجی زمان ببرد. ممکن است اگر در طول عملیات به مشکل بخوریم، مجبور شویم مشاور خارجی هم انتخاب کنیم.

مدیران وزارت ارتباطات می‌گویند اپراتور سوم تلفن‌همراه و اپراتورهای Wimax نیز می‌توانند از سایت‌شرینگ استفاده کنند. این موضوع تا چه حد صحت دارد؟
هر کدام از اپراتورها پهنای باند خاصی را می‌خواهند. مثلاً همراه‌اول هم از باند 800-900 استفاده می‌کند و هم از باند 1800. جای قرارگرفتن هر کدام از این آنتن‌ها روی BTS هم فرق می‌کند. پس یک دکل در ارتفاعات مختلف می‌تواند به هرکدام از این اپراتورها خدمات بدهد.
خدمات 3G چون بحث انتقال دیتا است، پوشش بسیار زیادی در فضای کمی می‌خواهد. پس در جای خاصی از دکل باید خدمات اپراتور سوم بدهیم. چون فلسفه‌اش انتقال Voice نیست و انتقال دیتا است، در جای خاصی قرار می‌گیرد. چون همه این‌ها در یک نقطه نصب نمی‌شوند، می‌توانند همه خدمات رادیویی را بدهند.
تنها مشکلی که وجود دارد، هندور کردن مشترک بین دو دکل است که باید توسط لینک ماکروویو انجام شود.
بنابراین آنتن‌ها می‌توانند در ارتفاع پایینی از دکل قرار گیرند، اما برای لینک کردن دو آنتن با هم به لینک ماکروویو احتیاج داریم که برای این هم در تلاش هستیم راهکاری پیدا کنیم و راهکارش این است که از شرکت زیرساخت و سازمان کنترل ترافیک کمک بگیریم و از مجموعه فیبرهایی که در شهر تهران موجود است و چهاراه‌ها را به هم متصل کرده برای کنترل ترافیک، استفاده کنیم. اگر بتوانیم مشکلات قانونی‌اش را حل کنیم، می‌توانیم بین BTSها از فیبر استفاده کنیم. این بالاترین آرزوی اپراتورها است که مشکل اساسی‌شان هندور کردن است.
اگر ما بتوانیم این‌ها را توسط فیبر به هم وصل کنیم هم مشکل پهنای باندشان حل می‌شود و هم سرعت عمل بالا می‌رود و دیگر نیازی نیست دکل‌ها خیلی بلند باشند تا توسط آنتن ماکروویو به هم لینک شوند. ایم موضوع اگر اتفاق بیفتد به Wimax و 3G بسیار کمک خواهد کرد.
پس آن مسؤولان درست گفته‌اند و اگر اهداف ما درست در این شرکت پیاده شود، می‌توانیم خدمات صوت و دیتا را در حد استانداردهای جهانی به مردم ارائه کنیم.

اپراتور سوم و اپراتورهای Wimax از سایت‌شرینگ خدمات می‌گیرند یا سهامدار آن می‌شوند؟
این در اساسنامه دیده شده. اساسنامه می‌گوید باید به شرکت‌های جدید خدمات داده شود. اما نحوه تصمیم‌گیری بستگی به سهام‌داران دارد که خدمات بدهند یا سهامداران را اضافه کنند.
مهم این است که الآن در تهران بیش از سه‌هزار BTS وجود دارد و هیچ ساختاری موجود نبود و این اتفاق میمون با درایت شهردار تهران اتفاق افتاد، بستری را به‌وجود آورد که ما حتی‌الامکان اجازه بدهیم 3G و Wimax از سازه‌های موجود استفاده کنند و تا آن‌جا که مطلع هستم، شرکت‌کنندگان در مزایده می‌دانند باید از امکانات سایت‌شرینگ استفاده کنند و اگر جایی را پیدا کردند که تحت پوشش نیست، آن‌وقت سایت مستقل بزنند.
این اتفاق مبارکی بود برای اپراتور سوم که با تشکیلاتی مواجه است که اطلاعات را می‌دهد و چه بسا کارش را خیلی سریع عملیاتی کند. این‌کار را در اصل باید سازمان تنظیم مقررات انجام بدهد و ما داریم به آن‌ها کمک می‌کنیم.

این طرح برای تهران است یا در همه شهرهای کشور اجرا می‌شود؟
دامنه فعالیت این شرکت، کل کشور است و حتی برون‌مرزی هم اگر احیاناً بخواهند، می‌توانند این دانش را منتقل کنند و درآمدی داشته باشند. منتها در تهران به صورت پایلوت اتفاق می‌افتد و تصمیم داریم در شورای عالی کلان‌شهرها که در آبان یا آذر در شیراز است، این طرح را برای شهرداری‌های کلان‌شهرها توضیح بدهیم و شعبی با کمک شهرداری آن‌جا بزنیم و کم‌کم این خدمات را با مشارکت شهرداری شهرهای بزرگ به آن‌جا هم منتقل کنیم.

یعنی سایت‌شرینگ در شهرهای دیگر هم شعبه می‌زند؟
با مشارکت شهرداری آن شهرها. یعنی بخشی از سهمی که ما داریم، می‌تواند منتقل شود به آن‌جا. چون اپراتورها که ثابت هستند. حالا این شهرداری تغییر می‌کند و ما اطلاعاتمان را منتقل می‌کنیم.

منبع: هفته‌نامه عصرارتباط شماره 277